آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

خلاصه و نتيجه‌گيري

در چند دهه اخير نقش حامل انرژي گاز طبيعي در عرضه انرژي كشورها و ايران در نتيجه افزايش تقاضاي انرژي، افزايش يافته است. در سالهاي اخير تقاضا براي حامل انرژي گاز طبيعي با رشد بيشتري از آنچه كه قبلا بوده افزايش يافته؛ بدليل اينكه گاز طبيعي با محيط سازگار بوده، آلودگي كمتري دارد و ارزانتر از ديگر حاملهاي انرژي است، يك حامل انرژي برتر محسوب مي‌شود.
در ايران بيشترين مصرف حامل انرژي گاز طبيعي در بخش خانگي و تجاري اتفاق مي‌افتد و اين حامل انرژي در تأمين انرژي بخشهاي مذكور از اهميت بالايي برخوردار است؛ بطوريكه در سال 83 حدود 63% انرژي مورد نياز آن بخشها را تأمين نموده است.
دو واقعيت مهم موجود در تقاضاي انرژي يعني روند اصلي و ماهيّت فصلي را در تخمين تابع تقاضاي انرژي بايد در نظر گرفت. روند اصلي تقاضاي انرژي ممكن است غيرخطي باشد، كه اين نه تنها ممكن است انعكاسي از پيشرفت تكنولوژي باشد بلكه مي‌تواند انعكاسي از ديگر عاملها مثل تغيير سليقه مصرف كنندگان و ساختار اقتصادي و غيره باشد. اگرچه اين تغييرات بطور مستقيم قابل مشاهده نيستند ولي ممكن است تأثير فوق‌العاده‌اي بر سري ‌زماني بگذارند. بنابراين روش مدل ساختار سري ‌زماني   را براي برآورد تابع تقاضاي انرژي بكار مي‌گيريم. با بكارگيري اين روش در تخمين روند اصلي تقاضاي انرژي بين عوامل اقتصادي مثل تغييرات قيمت و درآمد (قابل مشاهده) و عوامل غير اقتصادي مثل تغيير سليقه مصرف كنندگان و پيشرفت تكنولوژي و عوامل ديگري كه قابل مشاهده نيستند ولي بعضي مواقع اثر قوي بر تقاضاي مصرف گاز طبيعي دارند تفاوت قايل مي‌شويم. همچنين در مدلسازي اثرات فصلي، اثرات تصادفي فصلي و غيرقابل مشاهده را از اثرات فصلي قابل مشاهده مثل تغييرات دما و شرايط جوّي متمايز مي‌كنيم. خلاصه با بكار‌گيري روش   از برآورد‌هاي اريب‌دار كششهاي قيمتي و درآمدي تقاضاي انرژي پرهيز مي‌نماييم.
نتايج حاصل از برآورد تابع تقاضاي با بكارگيري روش   منجر به پذيرش فرضيه‌هاي اين تحقيق مبني بر وجود رابطه معكوس بين متوسط درجه حرارت و مقدار مصرف گاز طبيعي در بخش خانگي و تجاري است؛ تقاضاي گاز طبيعي با قيمت آن رابطه معكوس و با درآمد مصرف كنندگان رابطه مستقيم دارد و نيز با گذشت زمان تغيير سليقه مصرف كنندگان در جهت مصرف بيشتر گاز طبيعي است.
با استفاده از كليه مطالب ذكر شده و تابع تقاضاي برآورد شده، نتايج زير بدست مي‌آيد:
عدم مشاهده مؤلفه روند در مصرف سرانه گاز طبيعي (نه مؤلفه روند قطعي و نه مؤلفه روند تصادفي) اين گونه توجيه مي‌شود كه بهبود در كارايي مصرف انرژي ممكن است با تغيير سليقه و ترجيحات مصرف كننده (در جهت افزايش مصرف) حذف شده باشد و فقط متغيرهاي دما، قيمت نسبي و درآمد به ميزان تقاضا تأثير دارند.
مؤلفه فصلي در مدل تصادفي است و با گذشت زمان تغيير اثرات فصلي در جهت كاهش مصرف سرانه گاز طبيعي بوده است.
كشش مصرف سرانه نسبت به دما حدود 26/0- درصد است؛ يعني به ازاي هر يك درصد تغيير در متوسط درجه حرارت حدود 26/0 در ميزان مصرف گاز طبيعي مصرف كننده در جهت عكس تغييرات درجه حرارت، تغيير ايجاد مي‌شود. اندازه اين عدد براي سياستگزار به منظور عرضه به موقع و مقدار لازم مهم است.
كشش بلندمدت قيمتي حدود 13/0- است كه نشان مي‌دهد مصرف كننده حامل انرژي جايگزين ارزانتر و مناسب‌تري نمي‌تواند پيدا كند؛ و با افزايش قيمت، مصرف كننده تغيير محسوسي در ميزان مصرف حامل انرژي خود ايجاد نمي‌كند بلكه سعي در صرفه جويي و مصرف بهينه مي‌كند.
كشش بلندمدت درآمدي حدود 17/0 است؛ يعني گاز طبيعي در سبد سوختي يك مصرف كننده ايراني يك كالاي ضروري محسوب مي‌شود.
پيش‌بيني صحيح تقاضاي مصرف گاز طبيعي بخش خانگي و تجاري كشور سياستگزاران را در تصميم‌گيري بهتر و برنامه‌ريزي دقيق‌تر براي واردات، صادرات، ذخيره سازي و نيز برقراري توازن بين عرضه و تقاضاي گاز طبيعي براي پرهيز از زيانهاي اقتصادي ياري مي‌كند.

در صورت نیاز به مشاوره در زمینه انجام پایان نامه با ما در ارتباط باشید.